مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست

کتاب: مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست
مولف: دکتر ناصر محرم نژاد
چاپ اول-ویرایش دوم: 1391-انتشارات دی نگار
تعداد صفحات: 398 صفحه
قیمت: 16000 تومان

معرفی اثر:
به عقیده نگارنده و بسیاری از فعالان عرصه محیط زیست، عامل اصلی در ایجاد وضعیت نابسامان محیط زیست کشورمان مربوط می‌شود به سوء مدیریت در این زمینه که از عدم آگاهی مدیران نسبت به نحوه اصولی و علمی برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست نشأت می‌گیرد. یکی از دلایل تشدید کم سوادی در این حوزه بسیار مهم و راهبردی، فقدان منابع تخصصی مدون به زبان فارسی در این زمینه است که شاید ناشی از کمبود نیروی متخصص در موضوع برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست باشد. کتاب فوق که در نوع خود نخستین اثر تالیفی به زبان فارسی در این حوزه وسیع علمی است، توسط یکی از همان متخصصانی نگارش یافته که تعدادشان بسیار بسیار اندک است و امیدبخش تداوم نشر آثار بومی بیشتر در این حوزه است.

یکی از ویژگی‌های برجسته این اثر، تالیفی و بومی بودن آن است. برخلاف آثار ترجمه‌ای و بسیاری از آثار تالیفی، نویسنده در این اثر به جز بخش‌هایی که به تاریخچه این رشته در جهان و همچنین معرفی معاهدات بین المللی، پروتکل‌ها و الحاقیه‌ها پرداخته است، در سایر قسمت‌ها که بخش اعظم کتاب را شامل می‌شود، به ارائه مطالب بومی و نقش سازمان‌های دولتی و غیردولتی کشورمان در مدیریت محیط زیست پرداخته است که درک موضوع را برای خواننده ایرانی آسان‌تر می‌کند.

این اثر ضمن معرفی شورایعالی حفاظت محیط زیست و بیان وظایف و اعضای آن، به صورت مفصل و جداگانه به نقش هریک از وزارتخانه‌ها و سازمان‌های عضو این شورا در مدیریت محیط زیست پرداخته است.  

به طور کلی با مطالعه این اثر، اطلاعات ارزشمندی در خصوص معاهدات و پروتکل‌های بین المللی محیط زیست بدست خواهید آورد و از آن مهمتر به نقش غیرقابل انکار مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست در اداره امور کشورها پی خواهید برد.

ابن کتاب در شش فصل به شرح ذیل تدوین شده است:
فصل اول: آشنایی با اصول کلی مدیریت و برنامه ریزی
فصل دوم: آشنایی با ساختار مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست
فصل سوم: شناخت کلی مقررات ملی، ضوابط و استانداردهای زیست محیطی برای مدیریت محیط زیست
فصل چهارم: شناخت نقش معاهدات بین المللی زیست محیطی در مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست
فصل پنجم: شناخت نهادهای مسئول در مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست کشور
فصل ششم: شناخت نقش هسته‌های محیط زیست در نهادهای دولتی و غیردولتی برای مدیریت محیط زیست کشور

شرح مختصری در مورد نویسنده اثر:
دکتر ناصر محرم نژاد، دارای مدرک دکتری مدیریت محیط زیست و عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست و انرژی دانشگاه علوم و تحقیقات، مدیر مسئول فصلنامه مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست و مدیر موسسه پژوهشی مدیریت محیط زیست پویندگان سبز.

آیا بحران آب واقعیت دارد؟!

پنجشنبه گذشته نشستی تخصصی با موضوع معایب چمن کاری‌های گسترده در سطح شهر زنجان با حضور مسئولین شهرداری، اساتید دانشگاه زنجان و فعالان محیط زیست در دفتر روزنامه مردم نو برگزار گردید. در این نشست مسئولین شهری ضمن قبول مضرات چمن کاری‌های گسترده، کاشت چمن را خواسته عمومی اعلام کردند. این در حالی است که سطح سبز در شهر زنجان به شکلی چشمگیر در حال ازدیاد بوده و باتوجه به نیاز آبی بالای چمن (آبیاری روزانه) و از طرفی کمبود منابع آبی با توجه به بحران‌ آب پیش رو، کاشت چمن در این سطح قابل تامل است.

معاون بهره برداری آبفای زنجان در این جلسه اعلام کرد روزانه در حدود 4 میلیون لیتر آب فقط صرف آبیاری چمن‌های شهر زنجان می‌شود که با نگاهی به وضعیت ذخایر آبی کشور و واقع شدن ایران در اقلیم خشک و نیمه خشک، این رقم قابل توجه است.

موضوع اصلی بحث، نگاه مسئولین به موضوع چمن و آب است که بر اساس اظهار نظرها وابسته به خواست عمومی است و سیاست مدیریت شهری بر این اساس شکل گرفته. این که در موضوعاتی تا این حد تخصصی صرفا به آراء مردمی اکتفا شود که تاکنون اطلاع رسانی سازمان یافته‌ای در خصوص بحران آب و نشست زمین برای آن‌ها صورت نگرفته، کمی جای تامل دارد. البته در این نشست اساتید دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان نیز تا حدودی با نظرات مسئولین شهری هم عقیده بودند و به اعتقاد آن‌ها نبایستی برخورد صفر یا صدی با این موضوعات داشت اما خطاب من به اساتید حاضر در نشست که ازقضا عضو هسته علم و فناوری در بحران آب و خشکسالی هستند این است که هدف از ایجاد این هسته علمی چه بوده؟ اگر بحرانی در کار نیست پس هدف از ایجاد این هسته علمی چیست؟ و اگر بحرانی در پیش است پس چرا هدر رفت روزانه 4 میلیون لیتر آب فقط برای آبیاری چمن‌های یک شهر که به هزار و یک دلیل معایبش از محاسنش بیشتر است را نادیده و برخوردی صفر تا صدی می‌انگارید؟!

به اعتقاد نگارنده به عنوان یک تحصیل کرده و کنشگر محیط زیست، پیش از اقدام در خصوص مسائلی با این سطح از اهمیت که ارتباط مستقیم با منابع بی‌اندازه ارزشمند آب دارد، باید به مردم اطلاع رسانی کرد و به شکلی برنامه ریزی شده در خصوص بحران آب آموزش داد. اگر پس از آموزش‌های اصولی بازهم نظر مردم مانند گذشته بود، آن‌گاه تمام سطح شهر (حتی خیابان‌ها) را چمن کاری نمایید!

کاشت چمن صرفا با هدف نشستن مردم بر روی آن دلیلی قانع کننده برای گسترش لگام گسیخته (حتی در نقاطی که کسی از آن برای نشستن استفاده نمی‌کند) و به دنبال آن هدر رفت آب به این میزان نخواهد بود و به عقیده نگارنده بررسی طرح‌های پیشنهادی فعالان محیط زیست در خصوص بازنگری در طراحی فضای سبز در کنار فرهنگسازی گسترده می‌تواند گره گشای معضل هدر رفت آب در این زمینه شود. 

کلام آخر این که، عبارت محیط زیست همیشه در کنار عبارت توسعه پایدار معنای واقعی خود را پیدا می‌کند و همه تصمیم گیران در هرجایگاهی که با موضوعات محیط زیستی در ارتباط هستند باید به این دو موضوع در کنار یکدیگر توجه داشته باشند. چرا که توسعه پایدار بدون توجه به محیط زیست معنایی ندارد و توجه به موضوعات محیط زیستی نیز زمانی اثرگذار خواهد بود که از منظر توسعه پایدار به آن نگریست. توسعه پایدار توسعه‌ای است که نیازهای امروز را بدون تاثیر و لطمه زدن به توانایی نسل‌های آتی در تامین نیازهایشان، تامین نماید.

متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید

دومین کارگاه عملی آشنایی کودک با طبیعت

دومین کارگاه کودک و طبیعت امروز صبح با همکاری نهاد رهبری دانشگاه زنجان، در محل اردوگاه شهید باکری و برای فرزندان اساتید دانشگاه زنجان برگزار شد. در این کارگاه 3 ساعته بچه‌های 3 تا 10 سال حضور داشتند و هر نوع بازی و سرگرمی که امکان انجام آن وجود داشت، در این مدت توسط بچه‌ها به اجرا در آمد! گرفتن پروانه با تور و لمس آن، گِل بازی و ساخت اشیاء با گِل، کاشت بذر شاهی و ریحون در لیوان، بالا رفتن از درخت، آب بازی، توپ بازی و ... .
دورهمی خیلی خوب و خاطره انگیزی بود و من هم مثل بچه‌ها امیدوارم دوباره همدیگر را ببینیم اما این بار در مدرسه طبیعت.

فاطمه پیشنهاد می‌دهد تا از درخت بالا برود، ما هم با کمال میل پذیرفتیم

آرین با گِل، تندیسی از انسان می‌سازد به چه زیبایی

بچه‌ها با فشار دادن دست‌هایشان بر روی گِل، اشکال جدیدی خلق می‌کنند

لذت مطلق!

امین می‌گوید با گِل، بمب ساخته است!!

ضحا راه آب را بر سایر دوستانش بسته و اجازه عبور و مرور به سایرین را نمی‌دهد.

آرین و فاطمه پیشنهاد بازی والیبال می‌دهند و چه پیشنهاد بجایی

و در آخر عکس یادگاری با خاله مهسا