پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا و دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در حالی پایان یافت که علاوه بر شور انتخاباتی بینظیر و حضور حداکثری مردم در این دوره از انتخابات، شاهد حضور گسترده بسیاری از مردم در کسوت نامزدهای انتخاباتی بودیم که تعداد این افراد در استان زنجان بر اساس آمار موجود، نسبت به دوره گذشته رشد 8/29 درصدی داشت. رشدی که از جنبههای مختلف قابل بررسی است اما در این یادداشت قصد داریم به بخشی از ابعاد محیط زیستی آن بپردازیم.
- انتخابات و محیط زیست شهری
نکتهای بارز که در هر انتخاباتی توجه بسیاری به ویژه کنشگران محیط زیستی را به خود جلب میکند، حجم عظیم تراکتها، پوسترها و بنرهای تبلیغاتی نامزدها است که به طور ویژه در روزهای آخر تبلیغات شاهد افزایش و پراکندگی آنها در گوشه و کنار کوچهها وخیابانها هستیم.
این موضوع به طور قطع برای افرادی که با هدف خدمت وآبادانی شهر پا به عرصه انتخابات میگذارند و شعارهایی با مضمون شهر پایدار، شهر سبز، شهر مهربانی، شهر آباد، شهر زیبا و ... سر میدهند، پسندیده نیست و میتواند موجب ایجاد حس بیاعتمادی در مردم نسبت به نامزدها گردد.
دیدن پاکبان زحمتکشی که صبح زود در حال جمع آوری کاغذهای تبلیغاتی نامزدهایی است که شعارشان بهبود الگوهای مدیریت شهری است و بر روی پوسترهای تبلیغاتی در کنار نامشان پیشوند مهندس یا دکتر حک شده و طوماری از سوابق علمی و اجرایی را یدک میکشند، برای شهروندان به هیچ عنوان خوشایند نیست و دیدن این وضعیت، آنها را نسبت به شعارهای داده شده تا حدود زیادی نا امید میکند.
مشکل مطرح شده در نگاه نخست شاید برای بعضیها معضل بزرگی به نظر نرسد اما یاری گرفتن از اعداد و ارقام میتواند کمی در درک اهمیت این موضوع موثر باشد. برای این منظور فقط به بررسی وضعیت هدر رفت کاغذ در انتخابات شورای اسلامی شهر زنجان توجه میگردد که نتایج به دست آمده از شهر زنجان را میتوان با ملاحظاتی به سایر شهرهای استان نیز تعمیم داد.
در شهر زنجان صلاحیت 271 نفر از نامزدهای شرکت کننده در پنجمین دوره انتخابات شورای اسلامی مورد تایید قرار گرفت و این افراد در مدت یک هفته فرصت تبلیغاتی توانستند به اشکال مختلف به تبلیغ ایدهها و برنامههای خود بپردازند. هرچند برخی از این افراد ملاحظات قانونی را در بسیاری موارد زیر پا گذاشتند و بی توجه به قوانین، فعالیتهای تبلیغاتی خود را در مسیر نادرست هدایت کردند.
نمونهای از این بیاخلاقیها و قانون گریزیها که اعتراض بسیاری از شهروندان را نیز در پی داشت، نصب پوسترها بر روی در و دیوار منازل، تابلوهای راهنما، بیلبوردهای تبلیغاتی شرکتها، کف پیاده روها، ایستگاههای اتوبوس و... بود که به عقیده بسیاری از شهروندان، نوعی تبلیغات معکوس برای نامزدهای مربوطه به حساب آمد.
- هزینههای محیط زیستی مصرف کاغذ
به لحاظ هزینههای محیط زیستی صرف شده بابت تبلیغات کاغذی هر یک از نامزدهای تایید صلاحیت شده و بر اساس اطلاعات جمع آوری شده از برخی چاپخانهها، میتوان این گونه محاسبه کرد که اگر به طور میانگین هر نامزد برای تبلیغات کاغذی از 100 هزار برگه کاغذ A4 استفاده کرده باشد، این تعداد ضربدر 271 نامزد تایید صلاحیت شده برابر خواهد شد با 27 میلیون و 100 هزار برگه کاغذ A4. حال اگر وزن یک برگ کاغذ A4 را 5 گرم در نظر بگیریم، با ضرب 5 در 27 میلیون و 100 هزار ، به عدد 135 میلیون و 500 هزار میرسیم که در واقع وزن کاغذ مصرف شده برای تبلیغات شورای اسلامی در شهر زنجان بر حسب گرم بوده که برای تبدیل واحد گرم به تُن باید عدد به دست آمده را بر عدد یک میلیون تقسیم کرد که نتیجه برابر است با 135.5 تُن.
با توجه به این که برای تولید هر تُن کاغذ، باید 17 اصله درخت قطع گردد، بنابراین برای بدست آوردن تعداد درختهایی که برای ارائه سوابق و اهداف نامزدهای انتخاباتی بریده شده کافی است رقم 135.5 تُن را در 17 ضرب کنیم که نتیجه آن برابر است با 2303.5 که تعداد درختهای قطع شده برای تهیه پوسترها و تراکتهای تبلیغاتی نامزدهای شهر زنجان است.
- بازیافت ناکارآمد و سرمایه سوزی
شوربختانه این حجم از کاغذ به دلیل سوء مدیریت و فقدان سامانه بازیافت کارآمد در شهرهای کشور به ویژه شهر زنجان، در نهایت به همراه سایر پسماندهای شهری به محل دفن منتقل شده و در لابلای انبوهی از پسماندهای گوناگون مدفون میگردد.
حال آن که با اتکا به توانمندی سازمانهای مردم نهاد محیط زیستی و پویشهای مردمی و یاری طلبیدن از آنها، علاوه بر موفقیت در جمع آوری بخشی از کاغذهای دور ریخته شده و وارد کردن آنها به چرخه بازیافت، تاحدودی از هزینههای شهرداری در امر جمع آوری کاغذهای سرگردان نیز کاسته میشد.
بنابراین عجیب نیست که صنعت کاغذ، پنجمین صنعت بزرگ مصرف کننده انرژی در دنیا لقب گرفته و افرادی که برای مدیریت پایدار یک شهر یا روستا پا به آوردگاه انتخابات میگذارند بایستی به این موضوع مهم توجه ویژه داشته باشند و تمام تلاش خود را در جهت حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست به ویژه درختان و جنگلها که حکم اندامهای تنفسی را برای زمین دارند، انجام دهند. جنگلهایی که شوربختانه در ایران وضعیت مناسبی نداشته و بر اساس آمارها بیش از 60 درصد آنها از میان رفتهاند و روزانه به طور متوسط 40 هکتار از جنگلهای شمال کشور نیز برای مصارف مختلف از جمله تامین کاغذ مورد نیاز بُریده میشوند.
با این وجود اقدامات محیط زیستی و مثبتی هم در نحوه برگزاری انتخابات اخیر در استان زنجان صورت گرفت و آن برگزاری تمام مکانیزه انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در شهرهای زنجان، ابهر و خرمدره بود که با به کارگیری صندوقهای الکترونیکی، مصرف تعرفههای کاغذی تا حد زیادی کاهش پیدا کرد. اقدامی که تحسین کنشگران محیط زیستی را در پی داشت و آنها را نسبت به آیندهای سبزتر برای شهر و کشورشان هم سو با اهداف توسعه پایدار امیدوارتر ساخت.
روزنامه همشهری زنجان - سهشنبه 2 خرداد 1396 - شماره 7107
امین خزاعی هستم، دانش آموخته، کنشگر، مدرس و وبلاگ نویس محیط زیست و این وبلاگ انعکاس دهنده بخشی از فعالیتها، دیدگاهها، علایق و دغدغههای من در حوزه محیط زیست است.