دماغ!

خیلی از ما اگر حس کنیم دماغمان کوچکترین مشکلی را از نظر ظاهری دارد و ساز ناسازگاری می‌نوازد، بی شک به هر زحمتی که شده هزینه رفع و رجوع کردن آن را فراهم کرده و بدون هرگونه فوت وقت آن را به تیغ جراحان زیبایی خواهیم سپرد، بلکم به این شکل بیشتر از قبل در کانون توجهات قرار گیریم.

اما گاهی در طبیعت شاهد رفتارهایی کاملا متنقاض و متفاوت با رفتارهای خودمان هستیم. نمونه بارز آن میمون پروبوسیس (Proboscis Monkey) است که در نواحی جنگلی کشور مالزی سکونت دارد و یکی از راه‌های جلب جنس ماده توسط نرها در این گونه‌، داشتن دماغ بزرگ و به قول خودمان آبگوشتی است. بماند که هرچه بیشتر دماغ آبگوشتی خود را به این سو و آن سو حرکت دهد، شانس موفقیت خود را نیز افزایش داده است!

رژیم غذایی ساختمان خواری!

به نقل از روزنامه خراسان، سالانه 5 هزار هکتار از اراضی کشاورزی حاشیه مشهد تغییر کاربری غیر مجاز داده می‌شود! به بیان خیلی ساده‌تر یعنی مواجهه با یک فاجعه. نکته بسیار حائز اهمیت در این خبر، آماری است که دکتر افشار، رئیس سازمان امور اراضی کشور در خصوص افزایش مداوم جمعیت و تعداد شهرستان‌ها در سطح کشور از 195 شهرستان در سال 1365 به 402 شهرستان در سال 1392 و 496 شهر از سال 1365 به 1167 شهر در سال جاری ارائه می‌کند! به عبارتی تعداد شهرستان‌ها در بازه مورد اشاره 106 درصد و تعداد شهرها 135 درصد رشد داشته است! این یعنی ساختمان بیشتر در برابر زمین کشاورزی و دار و درخت کمتر. یعنی از این به بعد در نبود درخت باید زیر سایه ساختمان‌های بلند بنشینیم و به جای محصولات کشاورزی باید ساختمان گاز بزنیم! یک چیزی شبیه به تصویر پایین!

ترک عادت موجب مرض است!

چند دهه‌ای می‌شود که حرف و حدیث بر سر مسائل محیط زیستی و گل سرسبدشان مسئله تغییر اقلیم موضوعی فراگیر و جهانی شده است. ما هم از منابع مختلف چیزهای زیادی در رابطه با معضلات ناشی از این پدیده شوم شنیده و دیده‌ایم. کتاب‌ها و مقالات معتبر بسیاری نیز در این خصوص نوشته شده و هر دانشمندی بر اساس نتایج مطالعات خود مطلبی را له یا علیه این پدیده بازگو کرده است. در این بین شاخه‌های مختلفی از علوم (مهندسی، پایه و انسانی) به یاری علم محیط زیست شتافته و دانشمندان هریک از این حوزه‌ها در جهت ارائه دیدگاهی تخصصی و با هدف رسیدن به نتیجه‌ای همه جانبه تلاش می‌نمایند. 

نکته جالبی که چندی پیش در وب سایت "The Consensus Project" یافتم اشکال گرافیکی بودند که در خصوص عوامل اصلی تغییر اقلیم و همچنین راه‌حل های ارائه شده توسط دانشمندان برای برون رفت از این معضل ارائه شده بود. در یکی از این گراف‌ها که تصویر آن را در پایین می‌بینید به هزینه‌های رکود و بی‌حرکتی و هزینه‌های مربوط به اقدام عملی در خصوص مسائل اقلیمی اشاره شده.

با دیدن تصویر بالا این سوال برای من پیش آمد که چنانچه این موضوع اثبات شده است و تاثیرات اقدامات عملی در خصوص مقابله با تغییرات انسان ساخت تا این اندازه موثق به نظر می‌رسد، پس چرا صاحبان صنایع و غول‌های تجاری جهان و مخصوصا آن‌هایی که ضرر رسان‌ترین صنایع را در اختیار دارند، از موضع خود کوتاه نیامده و همچنان بر خر شیطان سوار بوده و چهارنعل می‌تازند؟!

به نظر نگارنده و در ساده‌ترین حالت ممکن این صنایع با در اختیار داشتن سرمایه‌های کلان و ثروت بی‌اندازه زیاد چنانچه به دنیای انرژی‌های پاک ورود کنند قطع به یقین خواهند توانست زودتر از آن‌چه تصور می‌شود به قائله مسئله تغییر اقلیم خاتمه دهند و علاوه بر دستیابی به سودی برابر و یا حتی بیشتر، جماعتی را از مواجهه با مشکلات فعلی و آتی رهایی دهند!

حقیقتا چه رازی در منابع سوخت فسیلی نهفته که سرمایه داران این حوزه را اینچنین شیفته خود کرده که حاضر نیستند از مواضع خود کوتاه بیایند و در مسیری حرکت نمایند که غالب مردم و مخصوصا دانشمندان خواهان آن هستند. مسیری که 97 درصد دانشمندان اقلیم شناسی بر درستی آن صحه گذاشته‌اند. 

گمان می‌کنم مشکل این جماعت همین ضرب‌المثل معروف ایرانی است که می‌گوید:

ترک عادت موجب مرض است!

دانه پراکنی برای پرندگان

در فصل زمستان به دلیل شرایط ویژه آب و هوایی، موجودات مختلف از جمله حیوانات شهری برای یافتن غذا با مشکل مواجه می‌شوند. بنابراین برنامه ریزی برای تغذیه آن‌ها چنانچه اصولی صورت پذیرد، کاری پسندیده خواهد بود.

دوستان حامی حیوانات در شهر مشهد طی هماهنگی صورت گرفته تصمیم گرفتند تا روزهای خاصی از هفته را (دوشنبه‌ها ساعت 3 عصر) در محل پارک ملت مشهد برای این کار اختصاص دهند. البته ناگفته نماند که قرار شد دامنه فعالیت‌ها تنها به این پارک محدود نگردد و با انجام هماهنگی‌ها و مکاتبات لازم با مسئولین شهر، این حرکت طبیعت دوستانه در سایر نقاط شهز که برای این کار اختصاص داده خواهند شد، از جمله در پارک‌های بزرگ همچون کوهسنگی، وکیل آباد و... نیز صورت پذیرد.

در حال حاضر 2 مرحله از این برنامه به اجرا در آمده و قرار است تا پایان فصل سرما، هفته‌ای یک مرتبه به صورت مستمر انجام پذیرد. ناگفته پیداست که حضور تمام افراد در این مراسم بلامانع است. 

فقط دانه فراموشتان نشود!

رویکرد سیستمی به تجزیه و تحلیل اکوسیستم‌ها

کتاب: رویکرد سیستمی به تجزیه و تحلیل اکوسیستم‌ها

نویسنده: شهریار محمدرضایی

چاپ دوم: زمستان 1388 - انتشارات آییژ

تعداد صفحات: 148

قیمت: 8000 تومان

معرفی اثر:

به نظر نگارنده این کتاب از دو منظر منحصر به فرد است. اول اینکه کتابی با این موضوع به زبان پارسی منتشر نشده و چنانچه انتشار یافته، تعداد آن اندک است. دوم اینکه موضوع مورد بحث یعنی سیستم اکولوژی رویه‌ای نسبتا جدید در مطالعات اکولوژیکی است که بر خلاف روش‌های پیشین علمی که مبتنی بر جزء گرایی است، این شیوه بر کل گرایی تکیه دارد و به نطر دانشمندان این حوزه، دلیل موجه بودن روش علمی پیش گفته همین کل گرا بودن است. 

به عقیده نویسنده اثر، ایراد نگاه جزء گرا در مطالعات اکولوژیکی و محیط زیستی زمانی بروز پیدا می‌کند که بخواهیم نتایح بررسی‌های حوزه‌های مختلف علوم را با یکدیگر تلفیق نماییم. به عبارتی، هنگامی که یافته‌های حاصل از آنالیز طبیعت را سنتز می‌کنیم با کاستی روبرو می‌شویم. به طور خلاصه بر اساس این رویکرد، اکوسیستم‌ها را به منزله یک کل که دارای ویژگی‌های متفاوت از ویژگی‌های اجزای خود هستند تلقی می‌کنیم. بنابراین در بسیاری از مواقع با کنار هم گذاشتن اطلاعات حاصل از علوم مختلف که هر یک به مطالعه اجزای مختلف طبیعت علاقه دارند، نمی‌توان نسخه‌ای کلی برای کل یک اکوسیستم پیچیده نوشت. 

نکته جالب توجه دیگر در این اثر به اعتقاد نویسنده آن، توفق دیدگاه کل‌گرا که دیدگاهی عرفانی و شرقی است بر دیگاه جزء گرا که دیدگاهی عقلانی و ارسطویی است، می‌باشد.

شیخ محمود شبستری، شاعر و عارف قرن هفتم و هشتم نیز در گلشن راز می‌فرماید:

به هر جزوی زخاک ار بنگری راست/هزاران صورت اندر وی هویداست

هزاران نی که عین وحدت آمد/هم آن وحدت به طور کثرت آمد

کسی این راز داند کو نظر کرد/زجزوی‌ها سوی کلّی سفر کرد

تکامل، رفتن از باطل سوی حقّ/به جزو اندر بدیدن کلّ مطلق 

این کتاب در 7 فصل با عناوین: مفاهیم پایه‌ای رویکرد سیستمی/رویکرد سیستمی به اکوسیستم‌ها/ نظریه‌های مرتبط با رویکرد سیستمی به اکوسیستم‌ها/ویژگی‌های سیستمی اکوسیستم‌ها/رویکرد سیستمی به رابطه میان انسان و اکوسیستم‌ها/فرایند تجزیه و تحلیل سیستمی اکوسیستم‌ها/کاربرد رویکرد سیستمی به تجزیه و تحلیل اکوسیستم‌ها منتشر گردیده است.