زیبایی شناسی محیط زیست

کتاب: زیبایی شناسی محیط زیست: نظریهها، سیاستها و برنامه ریزی
نویسنده: جی. داگلاس پورتئوس
مترجم: دکتر محمدرضا مثنوی
چاپ اول: 1389 - انتشارات جهاددانشگاهی مشهد
تعداد صفحات: 328
قیمت: 5800 تومان
معرفی اثر:
در این اثر که به عقیده نگارنده در نوع خود کم نظیر است، دکتر پورتئوس استاد بازنشسته جغرافیای دانشگاه ویکتوریای کانادا، به معرفی اجمالی علم نو ظهور و بین رشتهای زیبایی شناسی محیط زیست که طیف وسیعی از موضوعات از قبیل محیط زیست، جغرافیا، توسعه شهری، برنامه ریزی شهری، طراحی شهری، معماری و هنر را مورد بحث قرار میدهد، پرداخته است.
نویسنده در این اثر ضمن مرور دیدگاههای پژوهشگران مختلف نسبت به زیبایی شناسی در طی قرون مختلف در مغرب زمین و تلاش در جهت ریشه یابی علل گوناگون پیدایش دیدگاههای مخالف و موافق زیبایی شناسی محیط زیست، اقدام به بررسی این موضوع از چهار جنبه شامل دیدگاه انسان گرایان، تجربه گرایان، عمل گرایان و برنامه ریزان نموده است.
پورتئوس روشنترین هدفهای تحصیل در زیبایی شناسی را شامل این موارد میداند: تشخیص رابطه لاینحل بین زندگیها و محیطهای عمومی و خصوصی، کنار گذاردن رویکرد ماچو (زورمدارانه) به زیبایی شناسی از هر نوعی که هست به خصوص در مردان و اولویت دادن به تعلیم کودکان نه تنها در چگونگی استفاده از ابزار لازم برای یک زندگی بهتر بلکه به کارگیری ابزار مربوط به زیبایی شناسی و اخلاق برای داشتن یک زندگی کامل و پرمعنی. به عبارتی دیگر، همانند یونایان قدیم ما باید تشخیص دهیم که زیبایی، مستقل از اخلاق و سیاست نیست. همانطور که راسکین نیز این احساس را پیدا کرد که افراد فقط به زیبایی نه تنها از طریق حسهای نفسانی عکس العمل نشان میدهند بلکه به صورت معنوی نیز به آن عکس العمل مثبت نشان میدهند.
به عقیده پورتئوس کافی است تا آینده نزدیک کشورهای صنعتی غربی را تصور کنیم که به وضوح درگیر جمعیت در حال سالخوردگی و بازنشستگی عظیمی خواهند بود، بازنشستگانی که تمام روز خود را به تماشای تلویزیون میگذرانند و روح زندگی از آنها رخت بسته است. تنها به این دلیل که حمایتهای اجتماعی و فرهنگی صحیح صورت نگرفته و مهارتهای درست زندگی آموزش داده نشده است و این آینده خیلی از جوامع سرمایه داری خواهد بود که توسط سودجویان ناپخته به صورتی مبتذل پیرو تکنولوژی برنامه ریزی میشود. جایی که کودکان در مدارس که فقط مقدار کمی از آموزشهای رسمیشان به کسب مهارتها در راه لذت بردن از زندگی میپردازد، به صورت ناقصی آموزش میبینند.
بنابراین یکی از اهداف اصلی علم زیبایی شناسی محیط زیست ارائه پاسخی در جهت مقابله با تلاشها سرمایه داری در جهت ایجاد دنیایی هرچه زشتتر، یکنواختتر و ابزاریتر بوده و در تلاش است جامعهای را بنیان گذارد که در آن افراد علاقه مصرف گراییشان را به نفع ارتقای ارزشهای زیباشناختی طبیعی و شهری و واقعیت بخشی به هویت خودشان، کنار میگذارند.
برای رسیدن به این هدف، نویسنده معتقد است که آموزش زیبایی شناسی باید در تمام سطوح و به ویژه از دوران کودکی و مدارس شروع شود.
و این گفته زیبای ویلیام وردزورث، شاعر رمانتیک انگلیسی، حسن ختام این نوشته:
"فرهنگی شیرین است که طبیعت آن را میآورد.
هوش مداخلهگر ما
فرمهای زیبای چیزها را از ریخت میاندازد:
ما میمیرانیم تا کالبدشکافی کنیم.
علم و هنر کافی است:
این برگهای سترون را ببینید؛
جلو بیایید و با خود قلبی بیاورید،
که بهتر میبیند و بهتر در مییابد."
امین خزاعی هستم، دانش آموخته، کنشگر، مدرس و وبلاگ نویس محیط زیست و این وبلاگ انعکاس دهنده بخشی از فعالیتها، دیدگاهها، علایق و دغدغههای من در حوزه محیط زیست است.