کودک و طبیعت
کتاب: کودک و طبیعت، درسنامه مدرسه طبیعت، پژوهشهای روانی، اجتماعی-فرهنگی و تکاملی
ویراسته: پیتر کان و استفن کلرت
مترجمین: عبدالحسین وهابزاده و آرش حسینیان
چاپ اول: 1392 - انتشارات جهاددانشگاهی مشهد
تعداد صفحات: 283
قیمت: 12000 تومان
معرفی اثر:
کتاب کودک و طبیعت، بیشک نخستین اثر ترجمه شده در زمینه پژوهشهای روانی، اجتماعی، فرهنگی و تکاملی است که به گفته استاد وهابزاده، یکی از مترجمان این اثر، میتوان از آن به عنوان مرجعی در زمینه درسنامه مدارس طبیعت نیز استفاده کرد. این کتاب در دوازده فصل تنظیم شده که هر فصل آن توسط یکی از صاحب نظران حوزههای روانشاسی، علوم اجتماعی - فرهنگی و زیست شناسی تکاملی نگارش شده و در نهایت پیتر کان، استاد روانشناسی دانشگاه واشنگتن و استفن کلرت، استاد بازنشسته بوم شناسی اجتماعی دانشگاه ییل، ویراستاری آن را انجام دادهاند.
در این اثر، نویسندگان هر بخش بر اساس نتایج پژوهشهای خود و سایرین، به اهمیت ارتباط کودک با طبیعت و تاثیر بسزای طبیعت بر شکل دهی شخصیت کودکان تاکید بسیار میکنند.
به عنوان مثال نویسندگان تکامل گرا با بررسی روابط تکاملی انسانها و مقایسه آن با رفتار نخستیهای غیر انسان، به اهمیت ارتباط انسان و به ویژه کودکان با طبیعت اشاره میکنند. روانشناسان نیز همچون خود پیتر کان، در مقاله خود، نظریهای را با عنوان "فراموشی نسلی زیست محیطی" مطرح میکند که بر طبق این نظریه هر نسل به این دلیل که تغییرات محیط زیستی را فقط در طول عمر خود میبیند قادر به درک تحولات منفی آن نیست که ریشه این معضل در فقدان ارتباط صحیح با طبیعت به ویژه در دوران کودکی و عدم برخورداری از دید بوم شناختی است.
افرادی نیز همچون آرون کاچر اهمیت ارتباط با حیوانات در آموزشهای درمانی را مطرح کردهاند.
به واقع تمام مقالات نوشته شده در این اثر، خواندنی و جذاب است و معرفی جزئیات مطالب این کتاب از حوصله این نوشتار خارج است. اما به عنوان آخرین مطلب باید اشارهای به مقاله رابرت مایکل پایل با عنوان "بهشت در یک قطعه زمین رها شده" داشته باشم. وی که خود یک بوم شناس و متخصص علوم محیط زیست است، از تجربیات کودکی و ارتباط نزدیکش با طبیعت رها شده و تاثیر آن بر شکل گیری شخصیت او به عنوان یک طبیعت شناس سخن میگوید. پایل معتقد است محیطی که کودکان و نوجوانان وقت خود را در آنجا میگذرانند تا حد زیادی در آنچه میآموزند تاثیر دارد. آنها جهان را از زاویه محلی که در آن بازی میکنند و وقت میگذرانند درک میکنند. او باور دارد که تمامی کودکان خود آموخته هستند و رشته تحصیلیشان به این وابستگی دارد که محتوای قابل دسترسشان چه چیزی بوده است.
او مقاله خود را با یادآوری دیالوگی از یک شخصیت کارتونی به انمام میرساند:
"جهان جای چندان بدی هم نیست، وقتی بتوانی به درون آن فرار کنی."
عناوین فصول این کتاب به شرح زیر است:
فصل اول: نخستیها و طبیعت: زیست گرایی به عنوان یک الگوی عمومی
فصل دوم: دنیای بوم شناختی کودک
فصل سوم: تکوین زیست شناسی عامیانه: نگاهی بر فهم کودکان از طبیعت از منظر علوم شناختی
فصل چهارم: وابستگی کودک به طبیعت: ساختار، رشد و مشکل فراموشی نسلی زیست محیطی
فصل پنجم: تجربه طبیعت: اثر آن بر تکوین عاطفی، شناختی و ارزشی کودکان
فصل ششم: حیوانات: پلی به سوی مراقبت از طبیعت
فصل هفتم: حیوانات در آموزشهای درمانی: راهنمای وضعیت آستانه
فصل هشتم: لکههای زمان: شیوه چندگانه بودن در طبیعت در کودکی
فصل نهم: نوجوان و محیط طبیعی: وقت استراحت؟
فصل دهم: نوجوان و هویت بوم شناختی: حضور در طبیعت دست نخورده
فصل یازدهم: اقتصاد سیاسی و بوم شناسی دوران کودکی
فصل دوازدهم: بهشت در یک قطغه زمین رها: مکانهای خاص، گونههای زیستی و کودکان در همسایکی طبیعت
امین خزاعی هستم، دانش آموخته، کنشگر، مدرس و وبلاگ نویس محیط زیست و این وبلاگ انعکاس دهنده بخشی از فعالیتها، دیدگاهها، علایق و دغدغههای من در حوزه محیط زیست است.